Spis treści
Niesolidny kontrahent nie płaci faktury, a Ty ponosisz koszty, by odzyskać swoje pieniądze? Prawo pozwala przenieść te wydatki na drugą stronę. Windykacja na koszt dłużnika to mechanizm, który chroni wierzycieli w transakcjach B2B i dyscyplinuje niesolidnych płatników. Sprawdź, jak z niego skorzystać.
Windykacja to, najprościej mówiąc, zbiór działań mających na celu odzyskanie należności od dłużnika, który nie uregulował swojego zobowiązania w terminie. Co jednak dokładnie oznacza, że odbywa się ona „na koszt dłużnika”?
Gdy kontrahent nie płaci faktury, odzyskanie pieniędzy wiąże się z dodatkowymi kosztami (np. wysyłką wezwań, pomocą prawną). Windykacja na koszt dłużnika to legalne rozwiązanie pozwalające przenieść te wydatki na niesolidnego płatnika. W praktyce wierzyciel najpierw pokrywa koszty windykacji, a po jej skutecznym zakończeniu dolicza je do długu.
Takie podejście ma również silny walor dyscyplinujący. Kiedy dłużnik wie, że oprócz długu głównego i odsetek będzie musiał pokryć także koszty windykacji, poważniej podchodzi do swoich zobowiązań. To jasny sygnał, że jesteś zdeterminowany, by odzyskać należność. W efekcie wielu dłużników szybciej reguluje faktury, aby uniknąć dodatkowych obciążeń finansowych.
Możliwość obciążenia dłużnika kosztami windykacji nie jest regułą powszechną - to narzędzie zarezerwowane dla konkretnych relacji biznesowych. Kluczowym warunkiem jest, aby obie strony transakcji były przedsiębiorcami, a dług wynikał z tzw. transakcji handlowej. Oznacza to, że mechanizm ten nie ma zastosowania w przypadku długów prywatnych czy w relacjach firma-konsument (B2C).
Mianem transakcji handlowej określa się umowę (również ustną), której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub świadczenie usługi, o ile obie strony zawierają ją w związku z prowadzoną działalnością. Właśnie dlatego firma, która nie otrzymała zapłaty od innego przedsiębiorcy, ma prawo dochodzić zwrotu kosztów windykacji obok należności głównej i odsetek.
Zasady te reguluje Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Zgodnie z jej zapisami, aby móc obciążyć dłużnika kosztami windykacji, muszą być spełnione łącznie trzy warunki:
Jeśli Twoja sytuacja spełnia te kryteria, możesz rozpocząć działania windykacyjne, wiedząc, że prawo stoi po Twojej stronie.
Proces odzyskiwania należności z obciążeniem dłużnika kosztami przebiega według ściśle określonych etapów. Choć początkowo to Ty, jako wierzyciel, ponosisz pewne wydatki, cała procedura jest zaprojektowana tak, aby finalnie to niesolidny kontrahent pokrył wszystkie uzasadnione koszty windykacji. Sukces zależy od metodyczne działanie i skrupulatne dokumentowanie każdego kroku.
Pierwszy etap to próba polubownego rozwiązania sporu. Najważniejsze na tym etapie jest wysłanie dłużnikowi oficjalnego wezwania do zapłaty - najlepiej listem poleconym z potwierdzeniem odbioru, aby od razu zgromadzić materiał dowodowy.
Gdy negocjacje nie przynoszą rezultatu, wierzyciel składa pozew o zapłatę wraz z dowodami (faktura, umowa, korespondencja). Mimo że na tym etapie to on wnosi opłatę sądową (zależną od wartości sporu), po wygranej sprawie sąd zasądza jej zwrot od dłużnika.
Po uzyskaniu prawomocnego tytułu wykonawczego wierzyciel kieruje sprawę do komornika. Koszty postępowania egzekucyjnego, w tym zaliczka i prowizja komornika (zazwyczaj 8-15%), ostatecznie obciążają dłużnika. Największym ryzykiem jest jednak bezskuteczność egzekucji, jeśli dłużnik okaże się niewypłacalny.
Windykacja na koszt dłużnika jest skutecznym narzędziem, ale wiąże się z pewnymi ryzykami i ograniczeniami.
Największym zagrożeniem jest niewypłacalność dłużnika. W takiej sytuacji wierzyciel nie tylko nie odzyskuje długu, ale również traci środki zainwestowane w koszty sądowe i egzekucyjne.
Innym ryzykiem jest możliwość zakwestionowania przez dłużnika wysokości kosztów windykacji przekraczających ryczałt. Wierzyciel musi być w stanie udowodnić ich zasadność przed sądem.
